Günün Haberleri   |   Giriş sayfam yap  |   Favorilere ekle   |   Künye   |   İletişim   |   Sitene haber ekle 23 Ekim 2017 Pazartesi 
 
Atlasglobal-kasim
TAV-TUR
ATU-kazandiriyor
Ana Sayfa Havacılık Haberleri Röportaj Türkiye'den Dünyadan Videolar Seyahat Rotası
   
  Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç mcetinguc@hotmail.com  
ŞÖVALYELİK BİTTİ Mİ?
2 Mayıs 2017 Salı

Şövalyelik, yüce idealler uğruna özverili, erdemli ve kahramanca mücadele eden insanları tanımlayan bir kavramdır. Kişisel hırslarını bir tarafa bırakıp şeref, namus, vatan, mağdur insanları kurtarmak gibi idealist güdülerle canlarını ortaya koyan bu insanlar destansı hikâyelere konu olmuşlardır. Ortaçağ romantizmi, kötülere karşı savaşan silâhşörleri yüceltmiş; kilise ve güçlü efendiler de bunları himaye ederek kullanmış ve onurlandırmıştır. Eski İstanbul’da ve Anadolu’nun bazı kentlerinde sosyologlarca ‘mahalle şövalyesi’ adlandırması yapılan ‘kabadayılar’ vardı. Bunlar, külhanbeyleri gibi haraç, zorbalık gibi pis işlerin adamları değildiler. Kabadayılar, bir çeşit milis güvenlik elemanları gibi riske girerek mahallenin namusunun ve huzurunun bekçisi işlevi görürlerdi. (Kaynak: Refi Cevat Ulunay’ın ‘Sayılı Fırtınalar’ romanı.)

Havacılıkta şövalyelik: Pilotluk eskiden tam bir şövalye mesleğiydi. Savaş uçağı pilotlarının kişilik ve davranışları ile ortaçağ romantizminin şövalyelik efsanelerindekiler arasında büyük benzerlik vardır ve bugünün askeri havacılığında da bu geleneğin kısmen yaşamakta olduğu fark edilebilir. 1. Dünya Savaşı yıllarında uçuş psikologları pilot adaylarında, bir uçağı kullanacak şoförler değil, 20’nci yüzyılın kanatlı atlarını (Pegasus) uçuracak ‘süvariler’ arıyordu. Düşmanın tepesine kadar bir fedai gibi inen, cesaret ve maharetleriyle düşmanın kâbusu olan bu pilotlara şövalye veya serdengeçti gibi itibar gösteriliyordu. ‘Martı’ kitabının yazarı felsefeci, Pilot Richard Bach, “Uçuşta kendimi atının sırtında, tüylerini uçura uçura giden bir şövalyeye benzetiyorum... İhtişamlı bir şeyin parçası olmayı istiyorum...” der.

Toplumlar pilotlara kahraman (hero) kimliği verir, pilotlar da bunu memnuniyetle kabul ederler. Bu süreçte bir yandan uçuş keyfinden, bir yandan da kahramanlık prestijinden beslenirler. Tarih boyunca rahipler, iyi avcılar, savaşçılar ve şövalyeler yüksek statü sahibi olarak itibar görmüştür. Statü sahibi olamamak ise bireyi toplum gözünde hiçleştirir. Çağımızda pilotluk iyi bir statüdür. Pilotun kullandığı uçak da sadece bir uçuş aracı değil, (bir makineden öte, şövalyenin kılıcı gibi) sembolik anlamlar yüklenmiş bir nesnedir. Gerçek durum her olguda tam böyle değilse de, (toplumların kahramanlara ihtiyaç duymasından, ya da ülke savunmasına canlarını ortaya koyacak kişilerin varlığının insanları rahatlatmasından olsa gerek,) bugün de özellikle savaş pilotları yüceltilip idealize edilmektedir. Ölüm korkusunu yenmiş Japon savaşçı (Samurai) geleneğinin devamı olan kamikaze pilotları da hava şövalyeleri idi...

‘Tayyarecilik’ ve şövalyelik zamanları: Bazı futbolcuların kendilerini tanımlarken ‘topçu’ sözcüğünü daha uygun ve anlamlı bulmaları gibi, bazı askeri pilotlar da havacılık ruhunun eskilerde daha derin ve heyecanlı olduğunu ima edercesine kendilerine ‘tayyareci’ demeyi tercih ederler. Türk havacılığının müthiş girişimcilerinden Nuri Demirağ, bürokrasi tarafından sürekli engellenen çabaları ve kapanan uçak fabrikası için dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü’ye yazdığı mektupta; “sipahiliğin, süvariliğin, serdengeçtiliğin bugünkü şekli tayyareciliktir” diyordu... Bu sözcük, pilotluk işini yüreğini ortaya koyarak, cesurca ve aşkla yapma duygularını da içeriyor gibidir. Arapça kuş anlamındaki ‘tayyar’ sözcüğünden türeyen tayyare, 1972 yılında çıkarılan bir emirle yasaklanarak yerine ‘uçak’ sözcüğü getirildi. Ama pilotlar buna uzun süre direndi ve sadece resmi yazışmalarda kullandı; daha gizemli gelen ‘tayyare’ sözcüğünü günlük konuşmalarında kullanmaya devam ettiler.

Şövalyelik devri kapandı mı? Pilot Tuğgeneral Avni Kandemir 1950’li yılların askeri havacılığından naklettiği anılarına ‘Şövalyelik Devri’ başlığı koymakla, kendisinin ve o günlerdeki arkadaşlarının motivasyonlarını yansıtmakta idi. Şöyle diyor: “Genelde Tayyareci denince akla, levye-direksiyonla oynamasını bilen insan gelir... Oysa onlar kendisini uçuşa adamış, mesleğiyle bütünleşmiş ve sıradan olmayan insanlardır... Bütün olumsuzluklara rağmen uçuyorlar, kimileri ölüyor, kalanlar gene uçuyor, haz ve onur duyuyor... Onun içindir ki o devrin tayyarecilerine şövalye demişlerdir... Korkuyu tanımayan insanlardır; uzun vadeli plânlar yapmaz; sevecen, arkadaş canlısı, rind, dirençli, inatçı, yemeyi-içmeyi-eğlenmeyi seven, içkinin tutsağı olmayan; uçtukça yaşayan, yaşadıkça uçmak isteyen kişidir tayyareci... Küçük işlerle uğraşmazlardı, çünkü büyüktüler... Ama artık şövalyelik devri kapandı...” Bugün artık ‘topçu’ ve ‘tayyareci’ yerine (pek derinliği olmayan) futbolcu ve pilot sözcüklerini kullanıyor olmamız bunun göstergesi midir?

Şövalyelik bitmez. Cesaret ve kahramanlık gibi hasletler bazı insanların naturasında çekinik, bazılarında baskın biçimde vardır. İnsan psikolojisinin böyle erdemlere ihtiyacı bitmediği sürece şövalyeliğin de hiç kaybolmayacağı ve beklenmedik zamanlarda kendini göstereceği söylenebilir. Vurulduğu, motorları durduğu, yangın çıktığı veya iniş takımları açılmadığı için paraşütle atlaması gerekirken, uçağını kurtarmak veya meskûn alanlar dışına düşmesini sağlamak amacıyla kendi canını tehlikeye atan erdemli pilotlar tartışmasız birer şövalyedir... Sunay Akın’ın ‘Ay Hırsızı’ isimli kitabını ithaf ettiği Pilot Üsteğmen Gürol Kutlu, 1973 yılında Ankara Mürted (Akıncı) Üssünden havalanan F-102 uçağının kokpitinde çıkan yangında, uçak Ayaş köyünün üstüne düşmesin diye atlamaktan imtina edip uçağı yerleşim yerlerinin dışına yönlendirmişti. Çakılmak üzereyken geç atladığı ve paraşütü tam açılmadığı için bel kemiği kırılmış ve vücudunda yanıklar oluşmuş, uzun süre komada kalmıştı... Bu kahraman pilotun dedesi İrfan Bey, yeni doğan oğlunun adını Mustafa Kemal koymak istemişti. Nüfus müdürü bunun için Atatürk’ten izin alması gerektiğini söyleyince Ankara’nın yolunu tutmuş; Atatürk de oğlunun subay olması şartıyla buna izin vermişti. Sonradan hem subay hem de pilot olan ve 1953 yılında Arifiye’de geçirdiği uçuş kazasına şehit düşen Mustafa Kemal Kutlu, şövalye Pilot Üsteğmen Gürol Kutlu’nun babasıdır.     

Türk şövalye pilotlar: Sinop Amerikan radarında askerlik yaptıktan sonra Türkiye’de yerleşip evlenen kripto uzmanı Stuart Kline’ın ‘Türk Havacılık Kronolojisi’ başlıklı kitabındaki ‘efsane’ Türk havacıları listesinde; Vecihi Hürkuş, Enver Akoğlu, Tarık Gökeri, (Deli) Tahir Maner, Sabiha Gökçen ve Talip Demirkol yer almaktadır... Kanaatimizce Hava Kuvvetlerimizde görev yapmış başka efsaneler de vardır. Bizim bilmediğimiz ve anımsayamadıklarımıza haksızlık olsa da; Zeki Doğan, Erol Akıncı, Lütfü Akdemir, Lütfü Gündoğan, Gürol Kutlu, Şener Koltuk gibi isimleri tarihe not düşürmek ve kadirşinaslık adına zikretmeliyiz…

Zeki Doğan, Büyük Taarruz’da süvari yüzbaşı olarak savaşırken bir şarapnelle parçalanan karnından bağırsakları çıkmasına rağmen savaşmaya devam etmişti. Sonradan orgeneral rütbesine kadar yükseldi ve ilk Hava Kuvvetleri Komutanı oldu.

Korgeneral Enver Akoğlu, 1920 yılında askeri lise öğrencisiyken İngilizlerin İstanbul’u işgal etmeleri üzerine Anadolu'ya kaçarak Kurtuluş Savaşında piyade asteğmen olarak savaşmış ve İstiklâl Madalyası kazanmıştı. 1924 yılında Fransa’ya tayyarecilik eğitimine gönderildiğinde, daha önce hiç görmediği ve eğitimini almadığı bir uçağı çalıştırıp uçurması Fransızları çok şaşırtmıştı. Pilotluk başarıları nedeniyle birçok yabancı ülkeden nişanlar aldı. Balıkesir’de üs komutanı iken, NATO denetlemesine gelen Amerikalı subayların küstah tutum ve konuşmalarına kızıp önlerindeki masayı devirdiği anlatılır. İri yapılı ve güçlü bir kişi olduğu için lâkabı ‘Ayı’ olan Akoğlu, sert ama babacan bir komutandı. Farklı askeri uçaklarda 4.500 saatten fazla uçuş yaptı. 1957 yılında emekli olduktan sonra THY Genel Müdürü oldu...

Tuğgeneral Tarık Gökeri, 1970’li yıllarda Ankara Mürted’de (Akıncı) 4. Ana Jet Üs Komutanlığı döneminde bir efsane idi. Lâkabı, süper insan gücüne sahip ve ses hızında uçabilen çizgi roman kahramanı ‘Kaptan Marvel’ idi. Komutanlık makamında kurt köpeği ile otururdu…

Şener Koltuk: Hava Kuvvetlerinde görev yaparken Kıbrıs Barış Harekâtına katıldı. İniş takımı arızası olan bir F-104 uçuşunda komutanın telsizle atlaması emrine karşın gövde üzeri indi. Tamir süreci tamamlanan bu uçağın test uçuşunu bizzat yaptı. Binbaşı rütbesiyle emekli oldu ve TAİ’de F-16 test pilotluğuna başladı. 521 uçağın ilk uçuş testlerini sıfır pilotaj hatasıyla tamamlayarak bir dünya rekoru kırdı…

Bugünkü dünyadan şövalyelik izleri: Rus Hava Kuvvetlerinin SU-27 tipi uçaklarla oluşturduğu aerobatik timin adı ‘Russian Knights’, Singapur Hava Kuvvetlerininki ‘Black Knights’, Kanada’nınki ise ‘Red Knights’dır. (knight: şövalye). Star Wars filmlerinde işlenen uzay savaşlarının popüler kültür fenomeni haline gelmiş şövalyeleri ise Jedi Knights’dır. Amerikan Ordusunun West Point Askeri Akademisi’nin lâkabı ve maskotu da ‘Kara Şövalye’dir (Black Knight). Sivil dünyanın da kahramanlara ihtiyacı olduğu gerçeğinden hareketle, eskiden sadece savaşçı süvarilere verilen şövalye unvan ve nişanları artık Fransa, İngiltere ve Hollanda gibi ülkelerde üstün başarı ve kahramanlıklar gösteren sivillere (kutup kâşiflerine, politikacılara, bilim adamlarına, sanatçılara, vs.) de verilmektedir.

Sivil Şövalyeler  

Şövalyelik sadece silâhşörlerin ya da kahraman pilotların sıfatı değildir. Bugünün dünyasında kişisel hırslarını bir yana bırakıp bilim, sanat, siyaset ve insani değerler için özverili mücadelelere giren, toplumsal yararlar uğrunda risk alan ve başarılı olan insanları da tanımlar…

Bir demet sivil şövalye: Jeanne d'Arc, Florence Nightingale, Dr. Albert Schweitzer, Abraham Lincoln, Martin Luther King, Mahatma Gandhi, Nelson Mandela, Chesly B. Sullenberger… Türkiye’den: Gazi M. Kemal Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Hasan Tahsin İlkkurşun, Halide Edip Adıvar, Hasan Ali Yücel, Nuri Demirağ, Vecihi Hürkuş, İsmail Hakkı Tonguç (Köy Enstitüleri), Muhsin Ertuğrul, Afife Jale (tiyatro), Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu- Feride karakteri (köy öğretmeni), Uğur Mumcu (gazeteci), Gaffar Okkan (polis), Recep Yazıcıoğlu (vali), Dr. Üstün Ezer (Lösev), Türkan Saylan (Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği), Hayrettin Karaca (Tema), vs…

Kaynak: Havacılık ve Uzay Psikolojisi. Muzaffer Çetingüç. Nobel Akademik Yayın, 2016 Ankara. Sayfa 43-47.


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 6 yorum var, 10 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
Havacı
7 Mayıs 2017 Pazar 13:57
Siz de bir şovalyesiniz bence, farkedince editörden bu yorumun silinesin isteyecek kadar hem de...
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Osman Gazi Baykal
6 Mayıs 2017 Cumartesi 08:52
Şu anda KHK ile üniversiteden atılmasına rağmen sokaklarda, kafelerde gönüllü öğretime devam eden tüm akademisyenler birer şövalyedir. Ayrıca yıllar önce Bergama altın madeni direnişini başlatıp, günümüzde tüm çevre düşmanı faaliyetlere gönüllü katılıp bu yolda oniki ağırceza mahkemesinden korkmayıp yoluna devam eden Oktay Konyar günümüzün şövalyelerindendir.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş

5 Mayıs 2017 Cuma 10:42
makale çok güzel. Sadece, idealizm'in yanındaki "güdü" kelimesi yerine idealizm'e yakışan başka bir kelime koyabilir misin? Selamlar.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
M:K
4 Mayıs 2017 Perşembe 06:56
Değerli dostum, güzel bir yazı olmuş, emeklerine sağlık. Necati Artan'ı unutmamak lazım. En derin selamlarımla. halkkutuphanesi.com
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Hasan
3 Mayıs 2017 Çarşamba 07:53
Güzel araştırma yazısı,elinize sağlık. Anılarımızı tazeledik.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
Puan verilmemiş
Ahh ah
3 Mayıs 2017 Çarşamba 01:51
Şövalyelik son 104 uçuşuyla tarihe karıştı. Şimdilerde ruhu bile kalmadi. TSK da bir avuc kalan son mohikanlar insallah o ruhu devam ettirirler. Onun yerini son yillarda profesyonellik aldı. Tanımı ise kim daha çok verirse oraya transfer olmak. Hatta bu meslek getirisi hesaplanarak 1 koyup 100 almak isteyen uyanıklarla doldu dışarıda. Bu durumdan faydalanan aracılarla doldu. Hangi şövalyelik hocam. Airline uçuşlarında şövalyelik olmamali zaten ve ucagi hic risk almadan ucurup çok okuyup çok bilmektir. Bilmeden okumadan cahil cesaret gosterisi yapmaya kalkmak olum demektir zaten. Bence şövalye kavrami olum orani yuksek is yapanlara verilen isim olduğu icin ilk havacilara da sovalye denmiştir. ilk uçaklarda ölüm oranı çok yüksekti. Havayolu pilotu bu yüzden şövalye unvanını hakedemez. Askeri pilotlar ise bu ruhu kaybetmemek zorundalar. Keşke aynı anda hem profesyonel hemde amatör olunabilse. Ama bunların birbiri ile çeliştiği söylenir hep. Aslinda Iki tarafın sadece iyi yönleri alınabilse mükemmel pilotlarımız olur. Malesef çoğunlukta kötü taraflarını alıp bu hallere düşüyoruz. Sivil asker tartismalarina buradan bakilirsa konu daha iyi anlasilir umarım...
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
 
 
 
YENİ HAVALİMANI VE SENARYOLAR
 
İbrahim Köktener
 
 
KAMİKAZE (TOKKŌTAİ) PİLOTLARI-2
 
Osman Gazi Baykal
 
 
TAHRİK
 
Faruk Sayılır
 
 
THY’NİN KRİZLERLE İMTİHANI
 
Süleyman Şen
 
 
UÇUŞ PSİKOLOGLARINI TAKDİMİMDİR
 
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
 
 
ACT KAZASI
 
Engin Aksüt
 
 
UÇUŞ ÖNCESI GÜVENLIK BRİFİNGİ (Pre flight safety briefing)
 
Şeref Sezgin
 
 
TAVAN FİYAT SADECE BİR PRENSİP ANLAŞMASIDIR
 
Tuğba İncel
 
 
HAVA-İŞ’TEN “İHANET” PROTOKOLÜ
 
Cem Gök
 
 
2016'DA İŞÇİ HAREKETİNİN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI
 
Erhan Bilgin
  SON YORUMLAR
  ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
SİVRİHİSAR'DAN BİR DEMET GÖRSEL ŞÖLEN

SİVRİHİSAR'DAN BİR DEMET GÖRSEL ŞÖLEN

  VİDEO GALERİ
ANTALYA’DA HEYECANLI DAKİKALAR

ANTALYA’DA HEYECANLI DAKİKALAR

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
HAVALİMANI SALDIRISINDA 46'NCI KURBAN
FETHİYE'DE HAVA OYUNLARI FESTİVALİ
ACİL ULAŞIM YOLLARI YAPIMINA BAŞLANDI
PİLOT BAŞBAKAN ATAK'LA UÇTU
İZİNSİZ UÇURULAN DRONE DÜŞÜRÜLDÜ
LAPTOP YASAĞI TEKRAR GÜNDEMDE
YERLİ İHA 30 BİN SAATİN ÜZERİNDE UÇTU
UÇUŞU GECİKTİREN MİNİBÜS
GAZETECİLER GÜNÜ'NÜ KUTLADI
GELECEĞİN HAVACILARI YETİŞİYOR
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Atatürk
  İstanbul S. Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Pazartesi Salı Çarşamba
16 / 22 °C 16 / 21 °C 13 / 18 °C
  ARŞİV
 
   
  ANKET
 
İstanbul'a yeni yapılacak havalimanının adı ne olsun?
 
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta
 

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •uçak
  •Atatürk Havalimanı
  •Antalya
  •bilet
  •Kargo