Günün Haberleri   |   Giriş sayfam yap  |   Favorilere ekle   |   Künye   |   İletişim   |   Sitene haber ekle 15 Kasım 2019 Cuma 
 
iga-2019-1
Unifree-2019
Ana Sayfa Havacılık Haberleri Röportaj Türkiye'den Dünyadan Videolar Seyahat Rotası
   
  Şeref Sezgin seref737@gmail.com  
AFTERBURNER NEDİR
5 Kasım 2019 Salı

Havacılık meraklılarının en çok sorduğu soru, Afterburner… Genelde askeri süpersonik uçakların turbofan ve turbojet motorlarında bulunur. Bu sistem aracılığıyla geçici olarak bir “itme kuvveti” elde edilir. Türbinden sonra turbojet nozülüne jet enjektörleri yakıt püskürtür. Nozülden gelen sıcak hava akımı yanmamış gazlarla beraber tutuşur ve ekstra yanma ile ekstra itme kuvveti elde edilir.

Sivil havacılıkta sadece Concorde uçağı bu sistemle kalkışını yapardı. Normal uçuşunun 4 katına kadar yakıt tüketimine sebep olur. Bir F-22 Raptor kalkıştan itibaren sürekli Afterburner kullanır ise 20 tonluk yakıtını 20 dakikada tüketebilir. Yani dakikada bir ton. Bunun yanında dakikalar içinde saate 800 mil (1280 km) sürate ulaşabilir. Nozülün çıkış sıcaklığı 1700 dereceye yükseldiği için yakıtın enjekte edilmesi ile yanarak patlama saniyeler içinde gerçekleşir. Yüksek ısı motor dışında gerçekleştiği için motora da zarar vermez. Amerikalılar ilk afterburner itmeli motorlarını 1943'te test ettiler ve günümüze kadar geliştirdiler.

Afterburner, savaş uçaklarında genelde full yakıt ve bomba yüklü kalkış yapılması durumunda maksimum takatın bile yeterli olmadığı durumlarda kullanılır. Bu sistem geçici 1-2 dakikalık ek itiş gücü sağlamak için planlanmıştır. İkinci kullanılma alanı ise anlık it dalaşından kaçınmak veya anlık itiş gücü gerekli olan durumlardır. Ayrıca “süpersonik seyir” hızlarına çıkmak için de test amaçlı kullanılır.

Motor gücü düz uçuşta 0.8 Mach süratine kadar düzenli artış eğiliminde olur fakat en fazla sürtünme katsayısı olan 1.0M yani Transonik hıza geçişte yaşanır ve Afterburner kullanmak şarttır. Ses hızı aşıldıktan sonra takat normal olarak azaltılır bunun sebebi ise; ses hızını aştıktan sonra akışkanların davranışlarının büyük oranda değişmesidir. Kaldırma katsayısının azalması ile kaldırmanın sebep olduğu sürtünme kuvveti azalacağı için sürtünme kuvveti de azalma eğilimine girecektir. Bu durum yakıt tüketiminin azalmasındaki en büyük etkendir.

Mach sayısı nedir?

Mach sayısı, hareket halindeki bir kütlenin hızının, kütlenin bulunduğu şartlardaki ses hızına oranıdır. Kısaltması Ma ya da M'dir. Adını Avusturyalı fizikçi ve filozof Ernst Mach'tan alır. Süpersonik, ses hızının (1 Mach) üzerinde olan hızları belirtmek amacıyla kullanılan terimdir.

1 mach, deniz seviyesinde, 1 atm basınçta ve 15 santigrad hava sıcaklığında = 1226,5 km/s iken;

Stratosfer başlangıç irtifası 11000 m. (36,000 feet)de 1 mach=1062,2 km/s'dir…

 

Sistemin çalışma prensibi

Türbin kanatçıklarının hemen çıkışında türbin çekirdeği ile egzoz memesi arasındaki boşluk, yanma odasıdır. Egzoz çıkışı olan bölge 1700 C’dir. Yakıt doğrudan türbin çekirdeğinden çıkan egzoz akımına püskürtülür, burada onu tutuşturmak için yeterli ısı vardır. Bu ilave basınç, türbin tarafından üretilen itme kuvvetini arttırır.

Motorun son çıkış ağzındaki Nozzle, sabit ve hareketli olabilir.

Türbinden gelen sıcak ve basınçlı gaz egzoza girdikten sonra nozzle vasıtası ile motoru terk eder. Burada oluşan etki-tepki sayesinde ivmelenme anlık ve serttir. Bu bölümde aşırı ısınmayı önlemek amacı ile önden giren havanın bir miktarı egzoz borusunun dışına yönlendirilir ve soğutma sağlanır. Sabit nozzle da çap en iyi verim için tasarımcılar tarafından belirlenir.

Hareketli nozzle ise Afterburner bulunan motorlarda gaz koluyla ilişkili olarak bir hidrolik sistemi nozzle’u açar veya kapar. Gaz kolu eğer afterburner konumunda ise nozzle tam açıktır. Gaz akışının hacmine uygun bir çıkış alanı sağlamak üzere açılacak veya kapanacaktır; bu hareket ile jet motorunun basınç artışını önler.

Tipik bir jet motoru, aldığı oksijenin yalnızca yarısını kullanır. Diğer giren oksijenle de potansiyel enerji olarak afterburner aracılığıyla itme sağlanır. Motorun arkasında uzun bir uzantı olan artçı brülör, kalan oksijenin birçoğunu jet yakıtı ile birleştirir. Motor türbininden yüksek hızlı egzoz akımına karışır ve karışımı ateşler. Elde edilen itme gücü, motorun çıkışındaki nozzle egzoz çıkışları ile sert ekstra itme hareketi sağlar.

Kullanılması 4 kat daha fazla yakıt tüketir, bu nedenle pilotlar tipik olarak kullanımını görev başına birkaç dakika ile sınırlar. Yakıt tüketimi konusunda çok dikkatli olunması gerekmektedir.

Askeri görev uçuşunda F-16D uçağını ele alalım. Yakıt ve mühimmat kapasitesi full iken kalkışta afterburner kullanmak şarttır. Biraz detaylara girersek;

-İki adet 2000 kg. bomba

-İki adet AIM-9 (AIM-9 Sidewinder, pek çok modern jet tarafından kullanılan, ısı güdümlü, Amerikan havadan havaya muharebe füze sistemidir. Etkili bir patlayıcı başlığa ve kızılötesi yol gösterici sisteme sahiptir. Birim fiyatı 90.000 dolardır.)

-veya sadece iki adet AIM-120 AMRAAM taşıyabilir. (AIM-120, savaş uçaklarından fırlatılan yeni nesil bir orta menzilli havadan havaya füzedir. Birim fiyatı: 400.000 dolardır.)

Uçağın yakıt tanklarının full olduğunu planlayalım (3.175 kg. veya 3,950 litre JetA1 )+ İlave iki harici tank (5443 kg veya 6,800 litre. JetA1)

F-16D uçağı bu ağırlığı ile bir saatte yaklaşık 4,520 litre Jet A1 yakıt kullanmaktadır. Bu performans yapılandırması ile uçağımız havada ortalama 2 saat kalabilmektedir.

Daha yüksek irtifalı uçuşlarda, hem yüksek rakım hem de düşük takat seyrü sefer yapacağı için yüzde 40'a kadar yakıt azalır... Bu da ekstra 40 dakika uçuş demektir.

F-16 uçağı 450-550 knot arasında uçuş yaparken, tam takat ve Afterburner'leri açarak yaklaşık 700-800 knot'a süratini saniyeler içinde 1.500 mil (Mach 2+) çıkarmaktadır.

Fakat bu artış normal yakıtın planlamasının 8 katını yakmaktadır. Yani 7 dakika içinde bir saatlik yakıtınızı bitirebilirsiniz. Tam takat ve Afterburnerler devrede iken bir F-16 uçağının saatte 27,000 litre yakıt gereksinimi vardır. Çok gerekli olmadıkça kesinlikle kullanılmaz.

Kaynak: https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/f-16.html


E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR    Toplam 3 yorum var, 3 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.
 

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
 
   
 
İLKER
6 Kasım 2019 Çarşamba 07:24
Ne teknoloji, ne mühendislik... Hergün öğrenmeye devam. Takipteyiz Şeref hocam.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%100
Tijen
5 Kasım 2019 Salı 18:45
Enteresan bilgiler çok teşekkürler
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%50 %50
F14
5 Kasım 2019 Salı 12:19
Eline sağlık hocam.
Katılıyorum  Katılmıyorum  
%50 %50
 
FACEBOOK YORUM Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
 
 
 
KÜRESEL HAVACILIK VE GERİ DÖNÜŞÜM
 
İbrahim Köktener
 
 
FOCKE-WULF Fw-190A-3 UÇAKLARININ TÜRKİYE MACERASI
 
Osman Gazi Baykal
 
 
UCUZ HAYATLAR
 
Faruk Sayılır
 
 
EŞCİNSEL UÇUŞ EKİPLERİ
 
Prof. Dr. Muzaffer Çetingüç
 
 
ACT KAZASI
 
Engin Aksüt
 
 
AFTERBURNER NEDİR
 
Şeref Sezgin
 
 
TAVAN FİYAT SADECE BİR PRENSİP ANLAŞMASIDIR
 
Tuğba İncel
 
 
EYLEM NEDEN AÇILIŞA YAKIN TARİHTE BAŞLADI
 
Cem Gök
  SON YORUMLAR
  ÇOK OKUNANLAR
  FOTO GALERİ
FOTOĞRAFLARLA ''BÜYÜK GÖÇ''

FOTOĞRAFLARLA ''BÜYÜK GÖÇ''

  VİDEO GALERİ
3. PİST ÇALIŞMASI HIZLA SÜRÜYOR

3. PİST ÇALIŞMASI HIZLA SÜRÜYOR

  GÜNÜN MANŞETLERİ
 
RICHARD BRANSON TARZI KUTLAMA
QANTAS TARİHİ UÇUŞU TAMAMLADI
BREZİLYA'DA UÇAK DÜŞTÜ
THOMAS COOK'UN RUSYA AYAĞI SATILDI
TALPA UÇUŞ HEKİMLERİYLE BULUŞTU
HAVACILIK UZAY VE PSİKOLOJİ KONGRESİ
EMIRATES'TEN ''HARİTA'' UYGULAMASI
EN UZUN UÇUŞ BAŞLADI
BAKAN PAKDEMİRLİ'DEN 'THK' AÇIKLAMASI
AEROFLOT UÇAĞINDA “GÜVERCİN” RÖTARI
 
  UÇUŞ BİLGİLERİ
İç Hatlar Dış Hatlar
Geliş Gidiş Geliş Gidiş
  İstanbul Atatürk
  İstanbul S. Gökçen
  Ankara
  Antalya
  HAVA DURUMU
  İstanbul
Cuma Cumartesi Pazar
12 / 20 °C 11 / 20 °C 13 / 21 °C
  ARŞİV
 
   
 
 
UNUTMAYACAĞIZ...
 
Onur Güntürkün
 
 
UNUTMAYACAĞIZ…
 
Ünal Başusta
 

  •Künye
  •İletişim
  •Havacılık Haberleri
  •Röportaj
  •Türkiye'den
  •Dünyadan
  •Seyahat Rotası
  •Havacılık
  •Uçuş Eğitim
  •Havalimanları
  •Göklere Veda
  •Havacılık Emekçileri
  •Havacılık
  •Reklam Videoları
  •Röportaj
  •Video Haber
  •Rusya
  •Boeing
  •Şeref Sezgin
  •fırsat
  •seyahat